Η Μεταμόρφωση, Κάφκα

Μόλις τελείωσα το «Η μεταμόρφωση» του Κάφκα και δεν ξέρω από πού να αρχίσω. Αυτό το βιβλίο έχει κάτι το περίεργο και τρομακτικό, αλλά και τόσο αληθινό, που σε κάνει να κοιτάς γύρω σου και να αναρωτιέσαι: «Μήπως όλοι είμαστε λίγο… έντομα;». Ο Γκρέγκορ Σάμσα ξυπνά ένα πρωί και έχει γίνει ένα τεράστιο έντομο. Απλά έτσι. Χωρίς εξήγηση. Και εκεί, από την πρώτη κιόλας φράση, ξέρεις ότι δεν πρόκειται να είναι ένα απλό ανάγνωσμα.

Αυτό που με άγγιξε πιο πολύ δεν είναι η φρίκη της μεταμόρφωσης καθαυτής, αλλά το πώς αλλάζει η οικογένεια του Γκρέγκορ. Από τον άνθρωπο που όλοι βασίζονταν για τα προς το ζην, ξαφνικά γίνεται ένα βάρος. Και εκεί καταλαβαίνεις πόσο εύθραυστες είναι οι σχέσεις μας όταν δοκιμάζονται. Η αγάπη, η υποστήριξη, η κατανόηση… όλα φαίνεται να φεύγουν όταν οι άνθρωποι δεν μπορούν πια να σε «χρησιμοποιήσουν». Και είναι τόσο σκληρό όσο ακούγεται.

Και δεν ξέρω γιατί, αλλά με έκανε να σκεφτώ πολλές φορές τον εαυτό μου. Πόσες φορές νιώθουμε αόρατοι ή περιττοί; Πόσες φορές νιώθουμε ότι οι άλλοι μας βλέπουν μόνο για όσα μπορούμε να προσφέρουμε; Ο Κάφκα το λέει με τον πιο παράξενο, αλλά και πιο ειλικρινή τρόπο. Δεν δίνει μαγικές εξηγήσεις, δεν παρηγορεί κανέναν. Απλώς σου δείχνει την πραγματικότητα, όσο παράλογη και αν φαίνεται.

Μου άρεσε πολύ και ο τρόπος που αλλάζει η ατμόσφαιρα μέσα στο σπίτι. Στην αρχή υπάρχει μια μικρή υποστήριξη, αλλά σιγά-σιγά όλοι γύρω του απομακρύνονται, θυμώνουν, κουράζονται. Η αδερφή που αρχικά δείχνει κατανόηση, στο τέλος αποφασίζει ότι η παρουσία του είναι ανυπόφορη. Και ναι, είναι θλιβερό, αλλά ταυτόχρονα τόσο αληθινό. Οι άνθρωποι αλλάζουν, οι σχέσεις αλλάζουν, και μερικές φορές μένεις μόνος, ακόμα κι αν έχεις οικογένεια.

Στο τέλος, η ιστορία είναι θλιβερή και παράδοξη, αλλά και βαθιά ανθρώπινη. Μου έμεινε μια γεύση κενού, αλλά και ένα περίεργο είδος θαυμασμού για το πώς ένα τόσο μικρό βιβλίο μπορεί να σε αναγκάσει να κοιτάξεις τόσο μέσα σου. Δεν είναι απλά μια ιστορία φαντασίας ή τρόμου· είναι ένα ταξίδι μέσα στις αδυναμίες, στις φόβους και στις απογοητεύσεις μας.

Και το καλύτερο; Παρόλο που νιώθεις δυσάρεστα, δεν μπορείς να το αφήσεις από τα χέρια σου. Σαν να σε τραβάει κάτι να δεις μέχρι πού φτάνει αυτή η μεταμόρφωση και τι μένει στο τέλος. Για μένα, είναι από τα βιβλία που σε σημαδεύουν, όχι γιατί σε σοκάρουν, αλλά γιατί σε κάνουν να κοιτάξεις τον εαυτό σου και τους γύρω σου με λίγο πιο ανοιχτά μάτια.

Σ.